นวัตกรรมอากาศสะอาดและฆ่าเชื้อโรคด้วย "เครื่องผลิตโอโซน" (Ozone Generator)

ทำความรู้จักกับโอโซนและกลไกการทำงาน

โอโซน (Ozone) หรือก๊าซที่มีสูตรทางเคมีว่า O₃ ประกอบด้วยอะตอมของออกซิเจน 3 อะตอม เป็นก๊าซที่ไม่คงตัวและมีพลังในการทำปฏิกิริยาออกซิเดชัน (Oxidation) สูงมาก ในธรรมชาติเรามักพบโอโซนในชั้นบรรยากาศที่ช่วยกรองรังสี UV หรือหลังช่วงฝนตกหนักที่มีฟ้าแลบฟ้าผ่า

หลักการทำงานของเครื่องผลิตโอโซน:

เครื่องผลิตโอโซนเลียนแบบปรากฏการณ์ธรรมชาติโดยใช้กระแสไฟฟ้า เปลี่ยนก๊าซออกซิเจน (O₂) ในอากาศให้เป็นโอโซน ผ่านกระบวนการที่เรียกว่า Corona Discharge โดยมีขั้นตอนดังนี้:

1. เครื่องดูดอากาศเข้าสู่ระบบ
2. ปล่อยกระแสไฟฟ้าแรงดันสูงผ่านแผ่นเซรามิกหรือหลอดแก้ว เพื่อแตกโมเลกุลออกซิเจน
3. อะตอมออกซิเจนที่แตกตัวจะไปจับกับโมเลกุลออกซิเจนอื่น กลายเป็น O₃
4. เมื่อโอโซนไปสัมผัสกับเชื้อโรคหรือกลิ่นเหม็น อะตอมตัวที่ 3 จะแยกตัวออกไปทำลายผนังเซลล์ของแบคทีเรียหรือโครงสร้างโมเลกุลของกลิ่น จนสลายไปในที่สุด

ประโยชน์และประยุกต์ใช้งานในด้านต่างๆ

เครื่องผลิตโอโซนไม่ได้มีไว้เพียงแค่ "ดับกลิ่น" เท่านั้น แต่ยังมีบทบาทสำคัญในหลายอุตสาหกรรม ดังนี้:

1. การปรับปรุงคุณภาพอากาศ (Air Purification)
   - กำจัดกลิ่นไม่พึงประสงค์: เช่น กลิ่นบุหรี่, กลิ่นอับชื้นในพรม, กลิ่นอาหาร และกลิ่นสีหรือสารเคมีใหม่
   - ฆ่าเชื้อโรคในอากาศ: ทำลายเชื้อรา แบคทีเรีย และไวรัสที่ลอยตัวอยู่ในอากาศ
2. การบำบัดน้ำ (Water Treatment)
   - ล้างผักและผลไม้: โอโซนสามารถสลายสารพิษตกค้างจากยาฆ่าแมลงได้ดีกว่าน้ำเปล่าถึง 50-100 เท่า
   - น้ำดื่มและตู้ปลา: ใช้ฆ่าเชื้อในน้ำดื่มโดยไม่ทิ้งสารตกค้างเหมือนคลอรีน และช่วยเพิ่มค่าออกซิเจนในน้ำ
3. ด้านสาธารณสุขและโรงแรม
   -ใช้ในการ Big Cleaning ห้องพักโรงแรม หรือห้องผ่าตัด เพื่อทำให้สภาพแวดล้อมปลอดเชื้อ (Sterilization) ก่อนเปิดใช้งาน

ความปลอดภัยและข้อควรระวังที่ "ต้องรู้"

แม้โอโซนจะมีประโยชน์มหาศาล แต่หากใช้ผิดวิธีอาจเกิดอันตรายต่อระบบทางเดินหายใจได้ เนื่องจากโอโซนในความเข้มข้นสูงมีฤทธิ์กัดกร่อนเนื้อเยื่อ

ข้อปฏิบัติที่สำคัญ:

• ห้ามมีสิ่งมีชีวิตอยู่ในพื้นที่: ในขณะที่เครื่องกำลังทำงาน "คน สัตว์ และต้นไม้" ไม่ควรอยู่ในห้องนั้นเด็ดขาด
• การตั้งเวลา (Timer): ควรเลือกเครื่องที่มีระบบตั้งเวลาปิดอัตโนมัติ เพื่อป้องกันการสะสมของก๊าซมากเกินไป
• การระบายอากาศ (Ventilation): หลังจากเครื่องหยุดทำงาน ควรทิ้งระยะเวลาไว้อย่างน้อย 30-60 นาที เพื่อให้โอโซนสลายตัวกลับไปเป็นออกซิเจน O₂ ก่อนจะกลับเข้าไปในพื้นที่
• กลิ่นเฉพาะตัว: หากได้กลิ่นคล้ายคาวปลาหรือกลิ่นเหมือนหลังฝนตกอย่างรุนแรง แสดงว่ามีความเข้มข้นสูง ให้รีบออกจากพื้นที่ทันที

การเลือกซื้อและการบำรุงรักษา

เพื่อให้ได้เครื่องที่มีประสิทธิภาพและคุ้มค่า ควรพิจารณาปัจจัยดังนี้:

การเลือกขนาดเครื่อง (Output Rate)
ปริมาณการผลิตโอโซนมีหน่วยเป็นมิลลิกรัมต่อชั่วโมง (mg/hr):

• ขนาดเล็ก (50-500 mg/hr): เหมาะสำหรับล้างผัก หรือห้องขนาดเล็กไม่เกิน 20 ตร.ม.
• ขนาดกลาง (1,000-5,000 mg/hr): เหมาะสำหรับรถยนต์ หรือห้องคอนโด
• ขนาดอุตสาหกรรม (10,000 mg/hr ขึ้นไป): สำหรับโรงงานหรือการบำบัดกลิ่นในอาคารขนาดใหญ่

การบำรุงรักษา

• ทำความสะอาดแผ่นผลิตโอโซน: หากใช้แบบแผ่นเซรามิก ควรเช็ดทำความสะอาดด้วยแอลกอฮอล์ทุกๆ 1-3 เดือน เพื่อไม่ให้ฝุ่นเกาะจนประสิทธิภาพลดลง
• ตรวจสอบสภาพสายไฟ: เนื่องจากเครื่องใช้แรงดันไฟฟ้าสูง ความสมบูรณ์ของอุปกรณ์ไฟฟ้าจึงสำคัญมาก

บทสรุป: อนาคตของเทคโนโลยีโอโซน

เครื่องผลิตโอโซนถือเป็นเครื่องมือที่มีประสิทธิภาพสูงในการสร้างสุขอนามัยที่ดีในยุคปัจจุบัน หากเราเข้าใจหลักการทำงานและปฏิบัติตามคำแนะนำด้านความปลอดภัยอย่างเคร่งครัด นวัตกรรมนี้จะเป็นตัวช่วยสำคัญที่ทำให้ "อากาศ" และ "น้ำ" ของเราสะอาดอย่างแท้จริง โดยปราศจากสารเคมีตกค้างที่เป็นอันตรายต่อสิ่งแวดล้อม